HDD Sabit Disk Seçerken RPM Donme Hızı ve Buffer Bellegi Ne Kadar Olmalı

Bir sabit disk kutusunun üzerinde "1 TB" yazısından sonra gelen küçük rakamlar çoğu insanın gözünden kaçar: 5400 RPM, 7200 RPM, 64 MB, 256 MB... Oysa aynı kapasitedeki iki diskin fiyatı arasındaki farkın büyük kısmı tam olarak bu iki satırdan gelir. Peki bu değerler günlük kullanımda gerçekten hissedilir mi, yoksa kutu üzerinde iyi görünsün diye mi yazılmıştır?

RPM tam olarak neyi ölçüyor?

RPM (revolutions per minute), diskin içindeki manyetik plakaların dakikada kaç tur attığını gösterir. Okuma-yazma kafası sabit bir noktada bekler, veri o kafanın altından geçmek zorundadır. Plaka ne kadar hızlı dönerse, aranan sektör kafanın altına o kadar çabuk gelir.

Bu mekanizmanın iki doğrudan sonucu var. Birincisi gecikme (latency): 5400 RPM'de bir tam tur yaklaşık 11 milisaniye sürer, ortalama bekleme bunun yarısı kadardır. 7200 RPM'de tur süresi yaklaşık 8,3 milisaniyeye iner. İkincisi sıralı aktarım hızı: aynı yoğunluktaki plakada daha hızlı dönen disk, birim zamanda kafanın altından daha fazla veri geçirir.

5400 ile 7200 RPM arasındaki fark rakamlarla ne kadar?

Aynı nesil, aynı plaka yoğunluğuna sahip iki diski karşılaştırdığınızda genel tablo şöyledir:

Kaba bir oran vermek gerekirse büyük dosya kopyalarken 7200 RPM disk, %30–40 civarında bir avantaj sağlar. 20 GB'lık bir arşivi taşırken bu, birkaç dakikalık fark demektir. Ancak küçük dosyalarla dolu bir klasörde her iki disk de aynı duvara çarpar: kafanın fiziksel olarak yer değiştirmesi gerekir ve bu, RPM'in çözemediği bir gecikmedir. SSD ile HDD arasındaki uçurumun asıl kaynağı da budur; iki depolama tipini karşılaştıran ayrı bir rehberimizde bu konuya daha ayrıntılı giriyoruz.

Buffer belleği ne işe yarıyor, büyük olması ne kazandırır?

Buffer (cache), diskin devre kartı üzerindeki küçük bir DRAM alanıdır. Görevi, plakadan okunan veriyi geçici olarak tutmak ve yazılacak veriyi biriktirip düzenli bloklar halinde plakaya aktarmaktır. Böylece kafa gereksiz yere ileri geri gitmez.

Sabit disk rpm buffer hızı üçlüsü içinde en yanlış anlaşılan bileşen buffer'dır. 256 MB önbelleğe sahip bir disk, 64 MB'lık bir modelden dört kat hızlı değildir. Buffer'ın etkisi şu durumlarda görülür:

• Yazma yoğun işlerde: Küçük yazma istekleri buffer'da toplanıp toplu halde plakaya gönderilir, tıkanma azalır.
• Tekrarlanan okumalarda: Aynı sektör kısa süre içinde tekrar istenirse, plakaya hiç gidilmez.
• Ardışık okuma tahmininde: Disk, sıradaki blokları önceden okuyup buffer'a alır.

Buna karşılık uzun süreli, sürekli veri akışında (örneğin 100 GB'lık bir yedekleme) buffer birkaç saniye içinde dolar ve performansı belirleyen yine plaka hızı olur.

Peki hangisini almalıyım?

Sadece veri depoluyorsanız — film arşivi, fotoğraf yedeği, eski proje dosyaları — 5400 RPM ve 64–128 MB buffer fazlasıyla yeterlidir. Sessizdir, az ısınır, uzun ömürlüdür. Bu diske yılda birkaç kez dokunacaksanız 7200 RPM'e ödediğiniz fark boşa gider.

Diski aktif olarak kullanıyorsanız — oyun kütüphanesi, video düzenleme kaynağı, sanal makine imajları — 7200 RPM ve en az 128 MB buffer isteyin. Burada gecikme farkı doğrudan bekleme süresine dönüşür.

Dizüstü bilgisayarda 7200 RPM'in ısı ve pil maliyeti, kazandırdığı hıza değmez. Batarya kapasitesini konu alan yazımızda değindiğimiz gibi, sürekli dönen bir mekanik disk kayda değer bir yük oluşturur.

NAS veya sürekli çalışan sistemde titreşim toleransı olan, 7/24 çalışmaya sertifikalı modelleri seçin; buradaki asıl kriter RPM değil, dayanıklılık sınıfıdır.

Sık sorulan iki soru

10000 RPM diskler hâlâ mantıklı mı?

Hayır. Bu diskler yüksek fiyat, yüksek ısı ve düşük kapasiteyle gelir; sundukları hızın çok ötesini bugün sıradan bir SATA SSD sağlar. Mekanik disk artık kapasite için alınır, hız için değil.

İşletim sistemini HDD'ye k

İlgili kaynaklar

1. mobiltaxi-service - tum farm siteleri mobiltaxi testi